Pakiet mobilności UE: Co zmieniło się od jego wdrożenia i jak często przewoźnicy napotykają na kary?

Pakiet mobilności to ważna inicjatywa reformy Unii Europejskiej mająca na celu regulację i harmonizację transportu drogowego towarów w UE. Zawiera on szereg zmian legislacyjnych mających na celu poprawę warunków pracy kierowców, zwiększenie bezpieczeństwa na drogach oraz promowanie uczciwej konkurencji między firmami transportowymi. Pakiet mobilności został przyjęty przez Parlament Europejski i Radę w lipcu 2020 roku i obejmuje trzy główne fazy wdrożenia, które stopniowo wprowadzano w latach 2020-2023.

Dlaczego UE przyjęła pakiet mobilności?

Głównym powodem stworzenia pakietu mobilności była poprawa warunków pracy kierowców ciężarówek, zapewnienie przestrzegania przepisów socjalnych oraz harmonizacja konkurencji na europejskim rynku transportowym. Przed wprowadzeniem pakietu istniały znaczące różnice w przepisach i ich egzekwowaniu w poszczególnych państwach członkowskich, co prowadziło do nierównej konkurencji i wykorzystywania kierowców. Pakiet mobilności ma na celu wzmocnienie wymiaru społecznego rynku wewnętrznego, zwiększenie bezpieczeństwa na drogach i poprawę efektywności infrastruktury transportowej.

Fazy wdrożenia pakietu mobilności

Pakiet mobilności UE został wdrożony w trzech fazach:

• Pakiet Mobilności 1 - lipiec 2020: Pierwsze przepisy weszły w życie, w tym nowe regulacje dotyczące obowiązków powrotu kierowców i pojazdów do ich bazy, zmiany dotyczące okresów odpoczynku, środki mające na celu zwalczanie nielegalnej kabotażu oraz ochronę przed firmami skrzynkowymi. Zaktualizowano także przepisy dotyczące korzystania z tachografów, aby umożliwić lepszą kontrolę czasu jazdy i odpoczynku.
• Pakiet Mobilności 2 - luty 2022: W tej fazie wprowadzono kolejne przepisy dotyczące dostępu do rynku i kabotażu. Ustalono, że pojazdy muszą wracać do swojego kraju macierzystego co najmniej co osiem tygodni, a także wprowadzono nowe wymagania dotyczące tachografów do rejestrowania przekroczeń granic. Pojawiły się również wymagania dotyczące minimalnego wynagrodzenia kierowców na podstawie przepisy kraju, w którym pracują.
• Pakiet Mobilności 3 - maj 2023: Ostatnia faza koncentruje się na wprowadzeniu nowej wersji cyfrowego inteligentnego tachografu (wersja 2), który umożliwia jeszcze dokładniejsze rejestrowanie czasu jazdy i odpoczynku oraz przekroczeń granic. Zmiany te mają na celu dalsze poprawienie zgodności z przepisami i zwiększenie przejrzystości.

Pakiet Mobilności 2020: początek reform

• Obowiązek powrotu kierowców co 4 tygodnie

Od lipca 2020 roku kierowcy ciężarówek muszą wracać do swojej bazy macierzystej lub siedziby firmy co cztery tygodnie. Przepis ten ma na celu poprawę warunków pracy i zmniejszenie izolacji społecznej kierowców.
Wyniki: to działanie doprowadziło do lepszego planowania czasu jazdy i tras przez firmy transportowe, co z kolei może powodować wyższe koszty operacyjne.

• Zakaz regularnego tygodniowego odpoczynku w kabinie kierowcy

Również od lipca 2020 roku kierowcy nie mogą spędzać regularnego tygodniowego odpoczynku (45 godzin lub więcej) w kabinie swoich pojazdów. Pracodawcy są zobowiązani zapewnić kierowcom odpowiednie zakwaterowanie z wystarczającymi warunkami do spania i sanitarnymi.
Wyniki: regulacja ta zwiększa koszty firm, ponieważ muszą one zapewniać kierowcom zakwaterowanie. Jednocześnie przyczyniła się do poprawy odpoczynku i dobrostanu kierowców.

Pakiet Mobilności 2022: pogłębienie regulacji

• Obowiązek powrotu pojazdów co 8 tygodni

Od lutego 2022 roku wszystkie pojazdy muszą wracać do bazy firmy co najmniej raz na osiem tygodni. Przepis ten ma na celu zapobieganie tworzeniu „firm skrzynkowych” i zapewnienie, że firmy działające w danym kraju są tam również zarejestrowane.
Wyniki: Obowiązek powrotu doprowadził do zwiększonej kontroli ruchów pojazdów i bardziej efektywnego zarządzania rynkiem.

• Wprowadzenie cyfrowych tachografów do rejestrowania przekroczeń granic

Od lutego 2022 roku obowiązkowe stało się używanie cyfrowych tachografów do dokładnego rejestrowania przekroczeń granic. Pomaga to zapewnić przestrzeganie przepisów dotyczących płacy minimalnej w różnych krajach oraz monitorowanie czasu pracy kierowców.
Wyniki: Lepsza śledzialność i przejrzystość czasu i lokalizacji kierowców oraz zwiększona ochrona przed manipulacjami.

Pakiet Mobilności 2023: zwiększona przejrzystość i kontrola

• Wprowadzenie inteligentnego tachografu drugiej generacji

Od maja 2023 roku wszystkie nowe ciężarówki muszą być wyposażone w inteligentny tachograf drugiej generacji. Technologia ta umożliwia dokładniejsze rejestrowanie czasu jazdy, odpoczynku oraz przekroczeń granic.
Wyniki: poprawa zgodności z czasem jazdy i odpoczynku dzięki automatycznemu monitorowaniu i zmniejszenie liczby naruszeń.

• Nowe zasady kabotażu i 4-dniowy okres oczekiwania

Nowe zasady kabotażu przewidują, że po trzech krajowych przewozach w ciągu siedmiu dni należy przestrzegać 4-dniowego okresu oczekiwania przed wykonywaniem kolejnych przewozów w tym samym kraju.
Wyniki: ochrona lokalnych rynków transportowych i zmniejszenie przypadków nadużyć w transporcie kabotażowym.

Pakiet Mobilności 2024: nowe środki i przepisy

• Podwyższenie minimalnych kwot ubezpieczenia

Od stycznia 2024 roku zwiększono wymagania dotyczące minimalnych kwot ubezpieczenia dla ciężarówek. Minimalna kwota pokrycia wynosi teraz 18 milionów euro na pierwszy pojazd i 900 000 euro na każdy kolejny pojazd.
Wyniki: Środek ten ma na celu zminimalizowanie ryzyka finansowego i wzmocnienie stabilności finansowej firm transportowych.

• Rozszerzenie przechowywania danych w cyfrowych tachografach

Od grudnia 2024 roku cyfrowe tachografy muszą przechowywać dane dotyczące czasu jazdy i odpoczynku z ostatnich 56 dni. Umożliwia to władzom i firmom dokładniejsze monitorowanie i kontrolę godzin pracy.
Wyniki: zwiększona kontrola i przejrzystość w monitorowaniu godzin pracy kierowców oraz zmniejszenie liczby naruszeń przepisów dotyczących czasu pracy.

Pakiet Mobilności UE 2025: nowe przepisy dla ciężarówek

Pierwsza część Pakietu Mobilności zbliża się do zakończenia wraz z nowymi przepisami, które muszą zostać w pełni wdrożone do sierpnia 2025 roku. Szczególnie istotne są zmiany dotyczące obowiązku przechowywania danych z 56 dni, nowe przepisy dla kierowców ciężarówek oraz wymagania dotyczące użycia nowych inteligentnych tachografów.

• Obowiązek przechowywania danych przez 56 dni

Od sierpnia 2025 roku wszyscy kierowcy ciężarówek muszą spełniać obowiązek przechowywania danych przez 56 dni dotyczących czasu jazdy i odpoczynku oraz przestrzegania obowiązku powrotu. Oznacza to, że kierowcy i firmy transportowe są zobowiązani do przechowywania danych dotyczących czasu jazdy i odpoczynku z ostatnich 56 dni i przedstawiania ich w przypadku kontroli przez właściwe władze. Środek ten ma na celu zapobieganie manipulacjom i naruszeniem obowiązujących przepisów, poprawiając tym samym bezpieczeństwo na drogach i warunki pracy kierowców.

• Inteligentne tachografy

Kluczową innowacją Pakietu Mobilności jest wprowadzenie drugiej generacji inteligentnych tachografów we wszystkich ciężarówkach. Od sierpnia 2025 roku muszą one być zamontowane we wszystkich pojazdach biorących udział w transporcie międzynarodowym. Nowa generacja inteligentnych tachografów oferuje bardziej precyzyjne funkcje monitorowania, takie jak automatyczne rejestrowanie przekroczeń granic i przewozów kabotażowych. Umożliwia to lepszą kontrolę przepisów kabotażowych i przyczynia się do zgodności z przepisami Pakietu Mobilności dotyczącymi kabotażu.

• Nowe grzywny za nieprzestrzeganie przepisów

Nieprzestrzeganie nowych przepisów Pakietu Mobilności UE będzie skutkować nowymi grzywnami. Firmy, które nie spełnią obowiązku przechowywania danych lub wymogów dotyczących użycia nowych inteligentnych tachografów, muszą liczyć się z surowymi grzywnami. Celem jest zminimalizowanie naruszeń i zapewnienie zgodności z czasem jazdy i odpoczynku zgodnie z nowym prawem dotyczącym ciężarówek.

Wnioski

Pakiet Mobilności UE dla ciężarówek to ważny krok w kierunku reformy transportu drogowego towarów w Europie, mający na celu poprawę warunków pracy kierowców, zapewnienie uczciwej konkurencji i zwiększenie bezpieczeństwa na drogach. Stopniowe wprowadzanie nowych przepisów pozwala firmom i władzom dostosować się do bardziej rygorystycznych zasad. Ważne innowacje, takie jak wprowadzenie inteligentnych tachografów i rozszerzone wymogi dotyczące przechowywania danych, przyczyniają się do większej przejrzystości i bezpieczeństwa.

Dla firm transportowych kluczowe jest przygotowanie się na zmiany, aby uniknąć naruszeń i wynikających z nich grzywien. Środki UE promują sprawiedliwość społeczną i uczciwą konkurencję w sektorze transportu, przynosząc korzyści zarówno kierowcom, jak i firmom. Ogólnie rzecz biorąc, Pakiet Mobilności przyczynia się do bardziej zrównoważonego i bezpieczniejszego sektora transportu w Unii Europejskiej.